Senedd 2026: beth mae'r maniffestos yn ei ddweud ar fynediad, natur a hinsawdd

Mynediad Newyddion
01 Mai
7 min read

Ar y 7fed o Fai, bydd Cymru'n pleidleisio yn etholiad cyntaf y Senedd o dan y system gyfrannol newydd. Mae Senedd estynedig (96 aelod), ynghyd ag ansefydlogrwydd yn yr arolygon barn, yn golygu y bydd angen i bleidiau lywodraethu mewn clymblaid.

Ar ôl bron i ddri deng mlynedd o oruchafiaeth y blaid Lafur ym Mae Caerdydd, mae'r dirwedd wleidyddol wedi newid yn sylweddol; mae Plaid Cymru o fewn cyrraedd i arwain y llywodraeth nesaf, wrth iddyn nhw frwydro yn erbyn Reform UK i fod y blaid fwyaf.

I aelodau Cyngor Mynydda Prydain, mae hyn yn bwysig. Mynediad i dir, dyfodol ein Parciau Cenedlaethol, y berthynas rhwng cadwraeth a hamdden - mae'r rhain i gyd yn cael eu llunio gan benderfyniadau a wneir gan Lywodraeth Cymru.

Mae BMC Cymru wedi bod yn gweithio'n galed i ymgysylltu â phob prif bleidiau gwleidyddol Cymru – rydym wedi cynhyrchu ein maniffesto ein hunain, a fydd yn sail i'n gwaith ymgyrchu dros dymor nesaf y Senedd.

Darllenwch ein maniffesto yma– gan ganolbwyntio ar bum prif faes o bwys arbennig i aelodau’r BMC.

Gyda hyn mewn golwg, mae ein Swyddog Polisi Cymru wedi dadansoddi maniffestos prif bleidiau Cymru, wedi'u hasesu yn eu herbyn mynediad at ofod gwyrdd, natur a hinsawdd. Rhoddir sgôr allan o 5 i bob un, yn seiliedig ar uchelgais, eglurder a chyflawnadwyedd.

Mae maniffestos yn gweithredu fel datganiad o fwriad i bleidiau gwleidyddol – ond bydd gan lawer o ymgeiswyr eu barn eu hunain ar y materion a drafodir. Os oes gennych unrhyw amheuaeth, mae'n well cysylltu â nhw'n uniongyrchol i ofyn am eu barn.

Gallwch ddod o hyd i'ch ymgeiswyr lleol yn ogystal â'u manylion cyswllt yma.

PUM BLAENORIAETH AR GYFER MYNEDIAD, ANTUR A THIRWEDDAU IACH

Mae gan Gymru gyfle i feithrin dull modern o ymdrin â mynediad yn yr awyr agored, hamdden ac adfer natur sy’n gweithio i bobl, i gymunedau ac i’r amgylchedd.

Sut mae'r maniffestos yn cymharu o ran mynediad, hinsawdd a natur?

Plaid Cymru – y blaid lywodraethol debygol

Mae Plaid Cymru yn dod i mewn i'r etholiad hwn fel y dewis arall mwyaf tebygol i gymryd lle Lafur i arwain y llywodraeth nesaf. Mae eu maniffesto yn adlewyrchu'r difrifoldeb hwnnw, yn enwedig ar bolisi gwledig a fframio amgylcheddol.

Mynediad: 1.5 / 5

Ynglyn a mynediad, mae Plaid yn wan. Er eu bod yn cydnabod yr angen i gydbwyso defnydd tir rhwng bwyd, ynni a natur, nid yw'n nodi unrhyw gynigion clir i ehangu na diwygio mynediad. Nid oes ymrwymiad i ddiwygio mynediad, na gwella seilwaith hawliau tramwy na llwybrau. Cydnabyddir mynediad, ond nid yw'n cael ei ddatblygu'n ystyrlon. Maent yn trafod yr angen am dwristiaeth gynaliadwy. Maent yn addo hawl gymunedol i brynu, gan gynnwys tir.

Natur: 2.5 / 5

Ymlaennatur, Mae Plaid yn gryfach. Maent yn fframio polisi amgylcheddol o fewn “cynaliadwyedd, adnoddau a chydnerthedd gwledig” ac yn gwneud ymdrech glir i integreiddio ffermio, cymunedau ac adfer ecosystemau. Mae ymdeimlad cydlynol bod yn rhaid i adfer natur weithio gyda chefn gwlad Cymru yn hytrach nag yn ei herbyn, fodd bynnag mae diffyg manylion mewn rhai meysydd – e.e. wrth greu dewis amgen yn lle ‘ffermio yn ôl calendr’ ar gyfer gwella ansawdd dŵr. Yn nodedig, nid ydynt yn ymrwymo i ddiogelu 30% o’n tiroedd a’n moroedd ar gyfer natur erbyn 2030, ac maent yn addo symleiddio a thorri rheoliadau amgylcheddol (‘biwrocratiaeth’) sy’n effeithio ar ffermwyr.

Hinsawdd: 3.5 / 5

Ynglyn a newid hinsawdd mae Plaid yn cefnogi ehangu ynni adnewyddadwy a'r trawsnewid hirdymor, gan osod hyn fel angenrheidrwydd amgylcheddol a chyfle economaidd, gan addo cyfrannau elw o ynni adnewyddadwy ar gyfer prosiectau dan arweiniad y gymuned. Maent yn ymrwymo i gyrraedd sero net erbyn 2040.

Plaid Lafur Cymru – deiliaid presennol a phartneriaid clymblaid posibl

Mae’r blaid Lafur yn parhau i fod yn rym sylweddol, ond mae'n mynd i mewn i'r etholiad dan bwysau ar ôl 27 mlynedd mewn grym. Mae eu maniffesto yn adlewyrchu plaid sy'n canolbwyntio ar gyflawni yn hytrach na thrawsnewid.

Mynediad: 2.5 / 5

Ynglyn a mynediad, mae’r blaid Lafur yn ymrwymo i greu mwy o fannau gwyrdd ac yn cysylltu natur ag iechyd a lles, ond nid yw'n cynnig unrhyw ddiwygiad cyfreithiol. Nid oes addewid i ddiwygio cyfraith mynediad, er eu bod wedi cefnogi hyn yn y gorffennol.

Natur: 3.5 / 5

Ynglyn a natur, mae’r blaid Lafur yn canolbwyntio ar gyflawni ymarferol: adfer ecosystemau, ailgyflwyno rhywogaethau, glanhau afonydd a moroedd, ac ehangu'r Goedwig Genedlaethol. Mae'r rhain yn ymrwymiadau pendant, sy'n adeiladu ar raglenni presennol. Maent wedi ymrwymo i ddiogelu 30% o'n tiroedd a'n moroedd ar gyfer natur erbyn 2030 yn y gorffenol ond nid yw’n ymddangos yn eu maniffesto.

Hinsawdd: 3.5 / 5

Ynglyn a’r hinsawdd, mae’r blaid Lafur yn ymrwymo i “Gymru Annibynnol ar Ynni”, gyda buddsoddiad mewn ynni adnewyddadwy a seilwaith, ac yn pwyso ar ymyriadau ar y tir fel plannu coed ac ehangu gwlyptiroedd, gyda phwyslais ar atal llifogydd ac atal arfordiroedd.

Plaid Werdd Cymru – partneriaid clymblaid posibl, yn debygol o gael eu hethol am y tro cyntaf yng Nghymru

Ni fydd y Gwyrddion yn arwain y Llywodraeth nesaf, ond gallent fod yn ddylanwadol mewn clymblaid neu drefniadau eraill. Gallai hyn eu rhoi mewn sefyllfa gymharol bwerus. Eu maniffesto yw'r mwyaf uchelgeisiol o ran mynediad, natur, a'r amgylchedd.

Mynediad: 5 / 5

Y Gwyrddion yw'r unig blaid i ddelio o ddifrif â nhwmynediad, gan gynnig system hawl i grwydro sy'n seiliedig ar reolau, a hawl gymunedol i brynu. Mae eu cefnogaeth i fynediad ehangach, ynghyd â fframio tir a natur sy'n seiliedig ar hawliau, yn cyd-fynd yn agosaf â model mynediad modern, gan addo hefyd i gefnogi twristiaeth gynaliadwy.

Natur: 4.5/5

Ynglyn a natur, nhw yw'r cryfaf o'r holl bleidiau. Maent yn cynnig targedau y gellir eu gorfodi'n gyfreithiol ac yn ymgorffori adferiad natur ar draws pob maes o wneud penderfyniadau gan y llywodraeth. Maent yn addo diweddaru deddfwriaeth Parciau Cenedlaethol fel bod adferiad bioamrywiaeth yn dod yn ddiben craidd ochr yn ochr â diogelu tirwedd a hamdden. Yn cefnogi nodau bioamrywiaeth 30x30 yn benodol.

Hinsawdd: 3.5 / 5

Mae maniffesto’r Blaid Werdd yn gryf gyda’u uchelgeisiau hinsawdd. Caiff yr hinsawdd ei thrin fel prif egwyddor drefniadol polisi, gyda newidiadau systemig ar draws tai, trafnidiaeth ac ynni, gyda chynlluniau uchelgeisiol ar gyfer datgarboneiddio. Nid ydynt yn ymrwymo i ddyddiad pendant ar gyfer sero net.

Mae maint yr uchelgais yn codi cwestiynau ynghylch cyflawni. Fel llawer o bleidiau eraill, nid yw'r Gwyrddion yn darparu costau llawn, manwl ar gyfer sut y byddai eu rhaglen yn cael ei hariannu.

Ceidwadwyr Cymru – cwymp (bron) llwyr?

Mae polau piniwn yn dweud nad yw'n debygol y bydd y Ceidwadwyr yn ffurfio llywodraeth, ac ar adegau maent wedi cael eu rhagweld y byddant yn colli bron pob un o'u haelodau. Mae polau piniwn mwy diweddar yn dweud y gallent barhau i fod yn bresenoldeb gwleidyddol.

Mynediad: 1 / 5

Ynglyn a mynediad, mae eu maniffesto yn dawel i raddau helaeth. Nid oes unrhyw gynigion ystyrlon ar hawliau tramwy, diwygio mynediad, na hawliau cyhoeddus i dir. Dim ond yn anuniongyrchol drwy dwristiaeth a hamdden y mae mynediad yn ymddangos.

Natur: 1.5 / 5

Ynglyn a natur, mae polisi amgylcheddol yn bresennol ond nid yw'n ganolog. Caiff natur ei thrin yn fwy fel ased nag fel blaenoriaeth, ac mae diffyg dyfnder i'r ymrwymiadau.

Hinsawdd: 2 / 5

Ynglyn a’r hinsawdd, mae'r Ceidwadwyr yn cefnogi datblygu ynni, gan gynnwys ynni niwclear, ond mae polisi hinsawdd wedi'i lunio trwy dwf economaidd yn hytrach na brys. Mae'n gyffredinol gyfyngedig.

Democratiaid Rhyddfrydol Cymru – dim datblygiad

Mae'n annhebygol y bydd y Democratiaid Rhyddfrydol yn arwain y llywodraeth, ond gallent chwarae rôl gydbwyso, neu gydbwyso'n rhannol, unwaith eto.

Mynediad: 2 / 5

Ynglyn a mynediad, maent yn gefnogol ar y cyfan ond yn amwys. Nid oes cynnig clir ar gyfer diwygio cyfraith mynediad na ehangu hawliau. Mae mynediad yn bresennol, ond nid yw wedi'i flaenoriaethu.

Natur: 2.5 / 5

Ynglyn a natur, mae'r blaid yn canolbwyntio ar faterion penodol, yn enwedig ansawdd dŵr. Mae glanhau afonydd a moroedd yn flaenoriaeth ganolog, er bod y rhaglen amgylcheddol gyffredinol yn gulach nag eraill.

Hinsawdd: 2.5 / 5

Ynglyn a’r hinsawdd, maent yn cyd-fynd â pholisi datgarboneiddio prif ffrwd, ond heb yr uchelgais a welir mewn maniffestos eraill. Maent yn ymrwymo i sero net ond nid ydynt yn nodi pryd.

Maent yn cynnig rhai mesurau ariannu, gan gynnwys newidiadau treth, ond nid ydynt yn costio'r holl ymrwymiadau'n llawn.

Reform DU – dadreoleiddio, ac anwybyddu newid hinsawdd

Ychydig iawn sydd gan Reform UK i'w ddweud am fynediad a'r amgylchedd, ac mae'r hyn sydd ganddynt i'w ddweud yn trin y rhain fel meysydd i'w torri i wneud lle i ostyngiadau treth mewn meysydd eraill.

Mynediad: 0 / 5

Nid yw Reform UK yn sôn am fynediad yn benodol yn eu maniffesto. Nid yw'r maniffesto yn ymdrin â mynediad i gefn gwlad fel maes polisi.

Natur: 0 / 5

Nid yw'r geiriau 'natur' a 'bioamrywiaeth' yn ymddangos ym maniffesto Reform UK. Maent yn cynnig dadreoleiddio ffermio ac eisiau cael gwared ar y rheoleiddiwr, NRW. Maent hefyd yn dymuno cael gwared ar gyfyngiadau amgylcheddol ar ddatblygwyr.

Hinsawdd: 0 / 5

Ynglyn a’r hinsawdd, mae Reform UK yn sefyll allan. Maen nhw’n cynnig cael gwared ar sero net a dileu rheoleiddio amgylcheddol. Fe gynigasant ailddatblygu diwydiant glo Cymru yn y gorffennol.

Y gweddill:

Mae Gwlad, Propel, yn ogystal â'r Pleidiau Heritage, Comiwnyddol ac Open hefyd yn sefyll ymgeiswyr yng Nghymru. Mae Gwlad yn gwrthod polisïau sero net yn benodol ac yn blaenoriaethu defnydd economaidd o adnoddau naturiol, tra'n cynnig ychydig iawn ar fynediad cyhoeddus. Mae'r Blaid Heritage hefyd yn gwrthwynebu sero net ac mae ganddynt bolisi cyfyngedig ar natur na mynediad. Nid yw Propel yn gosod fframwaith clir ar hinsawdd, natur na mynediad, ac mae'n gwrthwynebu sero net. Mae maniffesto’r blaid gomiwnyddol yn cefnogi gweithredu brys ar yr hinsawdd ond nid yw’n cyflwyno polisi ar fynediad na natur. Nid yw’r Blaid Agored yn cyhoeddi maniffesto ar gyfer eu hymgeiswyr annibynnol.

BMC Travel Insurance

Join the BMC

Cotswold Outdoor Discount

Related Content

COOKIES

We use cookies to analyse web traffic, and to improve the user experience. For these reasons, we may share your site usage data with our analytics partners. You can choose to accept all cookies, or select separate preferences for each of the third-party partners we use.

SET COOKIES PREFERENCES